Examen civique CR: alle 209 officiële vragen met antwoorden

Burgerparticipatie betekent bijdragen aan het gemeenschapsleven: stemmen, je inzetten in een vereniging, deelnemen aan een wijkraad of een openbare raadpleging.

Vrijheid van meningsuiting laat iedereen toe zijn mening te uiten, te schrijven en te publiceren (Verklaring van 1789, art. 11). De wet stelt grenzen: laster, belediging en aanzetten tot haat of geweld zijn strafbaar.

Een verblijfstitel (bijvoorbeeld een carte de séjour) bewijst dat een buitenlander gedurende een bepaalde periode in Frankrijk mag verblijven. Het geeft niet de Franse nationaliteit.

De vrijheid van verkeer laat iedereen toe zich vrij te verplaatsen in Frankrijk, met respect voor de wet (verkeersregels, privé-eigendom, reisdocumenten).

De website van het Franse presidentschap, elysee.fr, toont de symbolen van de Franse Republiek: Marianne, de vlag, het motto, de Marseillaise, 14 juli en de haan.

Het refrein van de Marseillaise luidt: "Aux armes, citoyens ! Formez vos bataillons !" (Te wapen, burgers! Vorm uw bataljons!). Het is het volkslied (Grondwet, art. 2).

Het eerste couplet van de Marseillaise begint met: "Allons enfants de la Patrie, le jour de gloire est arrivé !" (Op, kinderen van het vaderland, de dag van glorie is aangebroken!). De andere opties komen uit het refrein.

De individuele vrijheid beschermt iedereen tegen dwang: iedereen kiest vrij zijn partner, zijn verplaatsingen en zijn privéleven. Gedwongen huwelijk en opsluiting zijn strafbaar.

De laïcité waarborgt gewetensvrijheid: iedereen mag geloven, niet geloven of van religie veranderen, en zijn geloof belijden met respect voor de openbare orde en de wet (wet van 1905).

Nee. Lichamelijke opvoeding hoort bij het verplichte programma en de lessen zijn gemengd. Men kan een vak uit het programma niet weigeren om religieuze redenen of omdat het gemengd is.

Het motto van de Franse Republiek is "Liberté, Égalité, Fraternité" (Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap). Het staat in artikel 2 van de Grondwet van 1958.

Verstoting (een man die alleen beslist het huwelijk te beëindigen) wordt in Frankrijk niet erkend: ze is in strijd met de gelijkheid tussen vrouwen en mannen. Alleen een wettelijke echtscheiding kan een huwelijk beëindigen.

Volgens artikel 13 van de Verklaring van 1789 moet de gemeenschappelijke bijdrage over alle burgers worden verdeeld naar hun draagkracht. Belastingen financieren scholen, ziekenhuizen, wegen, veiligheid enz.

Nee. De driekleur in het openbaar vernietigen, beschadigen of op vernederende wijze gebruiken is verboden en strafbaar (Wetboek van Strafrecht, art. 433-5-1, en een decreet van 2010).

De wet verbiedt en bestraft discriminatie (afkomst, geslacht, religie, handicap enz.), bijvoorbeeld bij aanwerving of huisvesting. De Défenseur des droits (ombudsman) helpt slachtoffers gratis.

Marianne verscheen tijdens de Franse Revolutie. Ze draagt de Frygische muts, symbool van vrijheid, en vertegenwoordigt de Franse Republiek. Haar buste staat in de gemeentehuizen.

Sinds de wet van 1 juli 1901 is iedereen vrij een vereniging op te richten, er lid van te worden of ze te verlaten. Ook buitenlanders mogen een vereniging oprichten of er lid van zijn.

Volgens artikel 4 van de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger (1789) "bestaat vrijheid erin alles te mogen doen wat een ander niet schaadt". De grenzen worden door de wet bepaald.

La Marseillaise is het volkslied. Het werd in 1792 gecomponeerd door Rouget de Lisle en gezongen door soldaten uit Marseille, vandaar de naam.

Marianne, symbool van de Republiek, staat op officiële documenten zoals de identiteitskaart en de belastingaangifte, en ook op postzegels en munten.

Iemand weigeren aan te nemen vanwege zijn of haar geslacht is discriminatie. Dat is verboden door het Arbeidswetboek en strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht (tot 3 jaar cel en € 45.000 boete).

Gelijkheid betekent dat de wet voor iedereen dezelfde is, zonder onderscheid naar afkomst, ras of religie (Grondwet, art. 1; Verklaring van 1789, art. 1 en 6). Ze omvat ook gelijkheid tussen vrouwen en mannen.

Frans is de taal van de Republiek (artikel 2 van de Grondwet). Het wordt gebruikt door de overheid, de rechtspraak en het openbaar onderwijs.

Artikel 2 van de Grondwet noemt de officiële symbolen: de blauw-wit-rode vlag, het volkslied La Marseillaise en het devies "Vrijheid, gelijkheid, broederschap".

De vrijheid van meningsuiting heeft grenzen: iemand in het openbaar beledigen is strafbaar. De straf is zwaarder wanneer de belediging met name gericht is op iemands geslacht, handicap, seksuele geaardheid, afkomst of religie.

Frankrijk is een ondeelbare, seculiere, democratische en sociale Republiek (artikel 1 van de Grondwet). De macht ligt bij het volk, dat stemt.

De openbare school is neutraal: ze verwelkomt alle kinderen en beschermt hen tegen elke druk. Sinds de wet van 2004 zijn opvallende religieuze tekens voor leerlingen verboden.

De wet op de scheiding van Kerk en Staat werd op 9 december 1905 aangenomen. Ze waarborgt gewetensvrijheid en bepaalt dat de staat geen enkele godsdienst erkent of financiert.

Gewetensvrijheid betekent dat je mag geloven of niet geloven. In Frankrijk mag je atheïst of agnost zijn zonder je te hoeven verantwoorden.

De laïcité waarborgt de gewetensvrijheid: iedereen mag geloven of niet geloven en zijn godsdienst uitoefenen met respect voor de openbare orde (wet van 1905).

De wet van 2004 verbiedt leerlingen van openbare scholen opvallende religieuze tekens te dragen, en het personeel moet neutraal blijven. Ouders zijn als gebruikers niet aan deze neutraliteit gebonden.

De neutraliteit van de staat betekent dat er geen officiële godsdienst is: de staat behandelt alle overtuigingen gelijk en bevoordeelt er geen (wet van 1905, art. 2).

Neutraliteit geldt voor ambtenaren, niet voor gebruikers: een gebruiker mag in het gemeentehuis een religieus teken dragen. Maar hij mag geen aanpassing van de openbare dienst eisen vanwege zijn religie.

Ambtenaren hebben een neutraliteitsplicht: ze mogen hun religieuze overtuiging niet tonen. Gebruikers mogen wel een religieus teken dragen.

Ja. Ambtenaren moeten neutraal zijn: ze tonen hun religieuze of politieke overtuiging niet en behandelen alle gebruikers gelijk.

De laïcité waarborgt gewetensvrijheid: iedereen is vrij om te geloven of niet te geloven, en de staat is gescheiden van en neutraal tegenover de godsdiensten.

Ja. Gewetensvrijheid laat iedereen toe zijn religie te kiezen, te veranderen of er geen te hebben. Niemand mag een ander een religie opleggen.

Laïcité is een principe van de Republiek (Grondwet, art. 1): de staat is gescheiden van de godsdiensten, is neutraal en waarborgt iedereen de vrijheid om te geloven of niet te geloven.

Het Handvest van de laïcité op school (artikel 14) verbiedt leerlingen van openbare scholen tekens of kleding te dragen die opvallend een religieuze overtuiging tonen (wet van 2004).

Artikel 1 van de Grondwet van 1958 zegt: "Frankrijk is een ondeelbare, seculiere, democratische en sociale Republiek." Ze verzekert de gelijkheid van alle burgers voor de wet.

In een rechtsstaat moet iedereen de rechtsregels respecteren, ook de overheid. Wetten respecteren de Grondwet en onafhankelijke rechters zien toe op de toepassing ervan.

Tijdens zijn mandaat kan de president niet voor de gewone rechtbanken worden vervolgd (Grondwet, art. 67). De termijnen worden geschorst en vervolging is mogelijk een maand na het einde van het mandaat. Hij kan ook door het Parlement worden afgezet (art. 68).

Volgens artikel 6 van de Verklaring van 1789 "is de wet de uitdrukking van de algemene wil". Ze wordt aangenomen door het Parlement, dat door de burgers is verkozen.

Gemeenteraadsleden worden voor 6 jaar verkozen bij rechtstreeks algemeen stemrecht. Zij kiezen daarna de burgemeester voor dezelfde termijn.

De rechtsstaat waarborgt de bescherming van de fundamentele rechten en vrijheden: iedereen, ook de staat, is aan de wet onderworpen, en onafhankelijke rechters kunnen misbruik bestraffen.

Stemmen is persoonlijk. Een afwezige kiezer kan alleen een officiële volmacht (procuration) geven aan een andere kiezer, die voor hem stemt. Zonder volmacht is stemmen voor een ander fraude en strafbaar.

In Frankrijk is stemmen niet verplicht voor burgers: het is een recht en een burgerplicht. Er is geen sanctie als men niet stemt (behalve voor de grands électeurs bij de senaatsverkiezingen).

De president wordt voor 5 jaar gekozen. Aan het einde van het mandaat moet hij aftreden; meer dan twee opeenvolgende mandaten is niet toegestaan.

Volgens artikel 21 van de Grondwet leidt de premier het optreden van de regering.

Volgens artikel 8 van de Grondwet benoemt de president van de Republiek de premier.

Frankrijk is een ondeelbare Republiek met een gedecentraliseerde organisatie (artikel 1 van de Grondwet), ingedeeld in gemeenten, departementen en regio's.

De wetgevende macht ligt bij het Parlement (Nationale Vergadering en Senaat). Het stemt de wetten en controleert de regering (artikel 24 van de Grondwet).

Scheiding van wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht voorkomt machtsmisbruik en beschermt de vrijheden. Dit principe staat in artikel 16 van de Verklaring van 1789.

Alleen de rechter kan de dader van een diefstal straffen, na een proces. Niemand mag het recht in eigen hand nemen.

Volgens artikel 20 van de Grondwet bepaalt en voert de regering het beleid van de Natie; zij beschikt over het bestuursapparaat en de strijdkrachten.

In Frankrijk staat niemand boven de wet. Een minister die de wet overtreedt, kan worden vervolgd; voor handelingen tijdens zijn ambt oordeelt de Cour de justice de la République.

De Assemblée nationale telt 577 afgevaardigden, rechtstreeks gekozen voor 5 jaar.

Stemrecht hebben Franse burgers van 18 jaar en ouder die op de kiezerslijst staan. EU-burgers mogen ook stemmen bij gemeente- en Europese verkiezingen.

Senatoren worden indirect gekozen voor 6 jaar. De helft van de Senaat wordt om de 3 jaar vernieuwd.

De scheiding der machten onderscheidt de wetgevende (wetten maken), uitvoerende (wetten toepassen) en rechterlijke macht (rechtspreken). Dit staat in artikel 16 van de Verklaring van 1789.

Nee. Door de scheiding der machten stemt de president geen wetten (dat doet het Parlement) en spreekt hij geen recht (dat doet de rechter). De Grondwet begrenst zijn bevoegdheden.

De prefect vertegenwoordigt de Staat en de regering in het departement (en de regio). Hij wordt benoemd, niet gekozen, en ziet toe op de wetten en de openbare orde.

Om te stemmen moet je ingeschreven zijn op de kiezerslijst van je gemeente. Je moet ook 18 jaar zijn en de Franse nationaliteit hebben (of die van een EU-land voor gemeente- en Europese verkiezingen).

De gemeente wordt bestuurd door de burgemeester en de gemeenteraad, gekozen voor 6 jaar. De burgemeester wordt door de gemeenteraad gekozen.

Frankrijk is een democratische Republiek: de Vijfde Republiek, sinds de Grondwet van 4 oktober 1958. De macht ligt bij het volk, via gekozen vertegenwoordigers en referenda.

Het Hôtel de Matignon in Parijs is de officiële residentie en werkplek van de premier. De president zetelt in het Élysée-paleis.

Het Parlement heeft twee kamers: de Assemblée nationale (577 afgevaardigden) en de Senaat (348 senatoren). Het stemt wetten en controleert de regering.

Volgens artikel 5 van de Grondwet waakt de president over de naleving van de Grondwet, de goede werking van de instellingen en de nationale onafhankelijkheid. Hij is ook opperbevelhebber.

De premier wordt door de president benoemd. Hij leidt het optreden van de regering en zorgt voor de uitvoering van de wetten (artikel 21 van de Grondwet).

De premier is het hoofd van de regering; de president van de Republiek is het staatshoofd.

Sinds 2016 telt Frankrijk 18 regio's: 13 in Europees Frankrijk (inclusief Corsica) en 5 overzeese regio's.

De Défenseur des droits (ombudsman) is sinds 2008 een onafhankelijke instantie in de Grondwet. Iedereen kan zich er gratis toe wenden bij problemen met de overheid, discriminatie of kinderrechten.

Euromunten en -biljetten zijn sinds 1 januari 2002 in omloop in Frankrijk en vervingen de frank. Als girale munt bestond de euro al sinds 1999.

Het departement is de belangrijkste speler op sociaal gebied: het betaalt de RSA (bijstand), helpt ouderen en mensen met een handicap en zorgt voor jeugdbescherming. Het beheert ook de collèges.

De gemeente staat het dichtst bij de inwoners. Het gemeentehuis regelt de burgerlijke stand (geboorten, huwelijken), kleuter- en basisscholen, lokale wegen en ruimtelijke ordening.

Frankrijk telt ongeveer 35.000 gemeenten, een van de hoogste aantallen in Europa.

Het Verdrag van Maastricht, ondertekend in 1992, richtte de Europese Unie op. De andere verdragen horen bij andere tijden (1494, 1648, 1919).

Het Verenigd Koninkrijk verliet de Europese Unie op 31 januari 2020 om middernacht (de 'brexit'). Sindsdien telt de EU 27 lidstaten.

Het motto van de Europese Unie is 'In verscheidenheid verenigd', aangenomen in 2000. 'Liberté, Égalité, Fraternité' is het motto van Frankrijk.

Het Europese volkslied is de 'Ode an die Freude' uit de Negende symfonie van Beethoven. La Marseillaise is het volkslied van Frankrijk.

De Europese vlag toont 12 gouden sterren in een cirkel op een blauwe achtergrond. Het getal 12 staat voor volmaaktheid en eenheid, niet voor het aantal lidstaten.

De Europese vlag is blauw met een cirkel van 12 gele (gouden) sterren.

Het Verdrag van Maastricht werd op 7 februari 1992 ondertekend en trad in 1993 in werking. Het richtte de Europese Unie op en voorzag in de gemeenschappelijke munt.

De officiële zetel van het Europees Parlement is Straatsburg, waar de belangrijkste plenaire zittingen plaatsvinden. Het heeft ook vestigingen in Brussel en Luxemburg.

De Europese Commissie, die Europese wetten voorstelt en toeziet op de toepassing ervan, zetelt in Brussel (België).

Zwitserland is geen lid van de Europese Unie, ook al ligt het in Europa en hoort het bij Schengen. Duitsland, Italië en Spanje zijn wel EU-lid.

Europadag valt op 9 mei. Die herdenkt de Schuman-verklaring van 9 mei 1950, het begin van de Europese samenwerking.

De Europese verkiezingen vinden om de 5 jaar plaats. EU-burgers kiezen dan de leden van het Europees Parlement (laatst in juni 2024).

Om in Frankrijk te stemmen bij de Europese verkiezingen moet je burger zijn van Frankrijk of een ander EU-land, 18 jaar zijn en op de kiezerslijst staan.

De 6 stichtende landen zijn Frankrijk, (West-)Duitsland, Italië, België, Nederland en Luxemburg (Verdrag van Rome, 1957). Spanje, Polen en Zweden traden later toe.

Iedereen is vrij om te kiezen of hij kinderen wil. Medisch begeleide voortplanting (PMA) helpt ouder te worden; sinds de bio-ethiekwet van 2 augustus 2021 staat ze open voor alle vrouwen, met of zonder partner.

Vrijheden hebben grenzen: de staat mag ze beperken om de openbare orde (veiligheid, rust, volksgezondheid), het algemeen belang, de rechten van anderen en de menselijke waardigheid te beschermen.

Een huwelijk vereist de vrije toestemming van beide echtgenoten (artikel 146 Burgerlijk Wetboek). Sinds 2013 staat het open voor koppels van hetzelfde geslacht. Gedwongen huwelijken en polygamie zijn verboden.

In Frankrijk is echtscheiding een recht: zowel de man als de vrouw kan ze aanvragen, ook als de andere echtgenoot het niet eens is (bijvoorbeeld wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk).

De doodstraf werd in Frankrijk afgeschaft bij de wet van 9 oktober 1981, verdedigd door Robert Badinter. Sinds 2007 staat de afschaffing in de Grondwet.

Dit is het begin van artikel 1 van de Verklaring van de rechten van de mens en de burger van 26 augustus 1789.

Abortus is legaal sinds de wet-Veil van 1975. Het kan tot 14 weken zwangerschap en sinds maart 2024 staat de vrijheid om abortus te laten uitvoeren in de Grondwet.

De Grondwet van 4 oktober 1958 regelt de organisatie en werking van de instellingen. Via de preambule waarborgt ze ook de grondrechten (Verklaring van 1789, preambule van 1946, Milieuhandvest).

De persvrijheid, beschermd door de wet van 29 juli 1881, laat journalisten vrij en zonder censuur berichten. Er zijn grenzen: laster en aanzetten tot haat zijn strafbaar.

Het Milieuhandvest van 2004, sinds 2005 deel van de Grondwet, geeft iedereen het recht te leven in een evenwichtig en gezond milieu. Iedereen heeft ook de plicht het milieu te beschermen.

Menselijke waardigheid betekent dat ieder mens evenveel waard is en gerespecteerd moet worden. Slavernij, foltering en onmenselijke of vernederende behandeling zijn verboden.

Het demonstratierecht maakt het mogelijk samen en zonder geweld op straat een mening te uiten. Een betoging moet vooraf bij de gemeente of de prefectuur worden gemeld.

PMA staat voor 'procréation médicalement assistée', medisch begeleide voortplanting: medische technieken om een kind te krijgen. Sinds de bio-ethiekwet van 2021 staat ze open voor alle vrouwen.

De Grondwet is de hoogste tekst in het Franse recht. Voor een wijziging is een speciale procedure nodig (artikel 89): een 3/5-meerderheid van het Parlement in Congres, of een referendum.

De gewetensvrijheid laat iedereen geloven in de religie van zijn keuze, van religie veranderen of niet geloven. Ze is gewaarborgd door de Verklaring van 1789 (artikel 10) en de wet van 1905.

Het stakingsrecht is erkend in de preambule van de Grondwet van 1946. Het laat werknemers samen het werk neerleggen om beroepseisen te steunen.

De Grondwet is de basiswet van de Republiek: ze organiseert de overheidsmachten en waarborgt rechten en vrijheden. De huidige Grondwet dateert van 4 oktober 1958 (Vijfde Republiek).

Abortus is mogelijk voor alle vrouwen, ongeacht leeftijd of nationaliteit. Een minderjarige heeft geen toestemming van haar ouders nodig, maar moet worden begeleid door een volwassene naar keuze.

Franse vrouwen kregen stemrecht en verkiesbaarheid bij de ordonnantie van 21 april 1944 en stemden voor het eerst in 1945. Iedere meerderjarige Franse burger, man of vrouw, mag stemmen.

Wetten gelden ook online. Cyberpesten, belediging, laster en aanzetten tot haat zijn strafbaar, ook onder een schuilnaam. Ook het portretrecht moet worden gerespecteerd.

Een peuk of afval op de openbare weg gooien is verboden. Het is een overtreding met een vaste boete van 135 euro.

Rechten en vrijheden zijn niet absoluut: vrijheid is alles mogen doen wat een ander niet schaadt (artikel 4 van de Verklaring van 1789). De wet kan ze beperken voor de openbare orde, het algemeen belang of de menselijke waardigheid, onder toezicht van de rechter.

Afval scheiden maakt recycling mogelijk en beschermt het milieu. Batterijen, apparaten en grofvuil moeten naar inzamelpunten of het containerpark.

Belasting betalen is voor iedereen een plicht, naar draagkracht (artikel 13 van de Verklaring van 1789). Stemmen, lid worden van een vakbond of een godsdienst beoefenen zijn in Frankrijk vrijheden, geen verplichtingen.

De vrijheid van meningsuiting is gegarandeerd, maar de wet bestraft misbruik ervan: aanzetten tot haat, geweld of discriminatie, laster en belediging. Kritiek op de regering of een politieke mening uiten is toegestaan.

Afval scheiden maakt het mogelijk materialen te recyclen (papier, glas, plastic…) en vermindert vervuiling. Het is een burgerplicht om het milieu te beschermen.

Een slachtoffer van geweld kan aangifte doen bij de politie of de gendarmerie en hulp vragen (17 in noodgevallen, 3919 bij geweld tegen vrouwen). Het recht in eigen hand nemen is verboden.

Politieagenten en gendarmes vertegenwoordigen het gezag van de staat: hun bevelen moeten worden opgevolgd. Weigeren te gehoorzamen of verzet plegen is strafbaar. Bij onenigheid kun je achteraf een klacht indienen of de Défenseur des droits inschakelen.

De Police nationale beschermt mensen en goederen, handhaaft de openbare orde en spoort daders van strafbare feiten op, vooral in steden.

De wet verplicht je iemand in gevaar te helpen, bijvoorbeeld door 15, 18 of 112 te bellen, zonder jezelf in gevaar te brengen. Niets doen is strafbaar (schuldig hulpverzuim).

De vrijheid om je te verplaatsen wordt beperkt door regels zoals snelheidslimieten, om ieders veiligheid te beschermen. De andere opties zijn rechten, geen beperkingen.

Als je getuige bent van geweld, moet je de politie (17) of 112 waarschuwen en het slachtoffer helpen als dat zonder gevaar kan. Niets doen kan bestraft worden als schuldig hulpverzuim.

De misdaad (crime) is het zwaarste strafbare feit (bijvoorbeeld moord of verkrachting). Ze wordt berecht door het hof van assisen of de cour criminelle en kan met langdurige opsluiting worden bestraft.

Iedereen die in Frankrijk woont, Fransman of buitenlander, moet de wet naleven. Stemmen voor de president is voorbehouden aan Fransen, de dienstplicht is sinds 1997 opgeschort en thuis mag iedereen de taal spreken die hij wil.

De zwaarste strafbare feiten zijn misdaden (crimes), zoals moord of verkrachting; die worden berecht door het hof van assisen of het strafhof. Eenvoudige diefstal is een wanbedrijf (délit), fout parkeren of licht te snel rijden zijn overtredingen.

Eenvoudige diefstal, zoals winkeldiefstal, is een wanbedrijf (délit) dat door de correctionele rechtbank wordt berecht. Moord is een misdaad; fout parkeren en oversteken buiten het zebrapad zijn overtredingen.

De nationale politie (vooral in steden) en de nationale gendarmerie (vooral op het platteland) zorgen onder gezag van de staat voor veiligheid en handhaving van de openbare orde.

Afval achterlaten op straat of in de natuur is verboden en wordt beboet. Afval moet gescheiden worden, grofvuil gaat naar het recyclingpark of wordt op ophaaldagen buitengezet; afval in de open lucht verbranden is ook verboden.

Lodewijk XIV (koning van 1643 tot 1715) had de bijnaam de Zonnekoning; hij liet het paleis van Versailles bouwen. 'De Kleine Korporaal' was Napoleon I en 'de Welbeminde' was Lodewijk XV.

Lodewijk XVI werd door de Conventie berecht en op 21 januari 1793 onthoofd met de guillotine, na de uitroeping van de Republiek in 1792.

Napoleon Bonaparte werd in 1804 keizer der Fransen (kroning in de Notre-Dame van Parijs op 2 december 1804). Het keizerrijk eindigde in 1815.

Marianne is het symbolische figuur van de Franse Republiek; haar borstbeeld staat in gemeentehuizen en haar gezicht staat op postzegels en op het logo van de staat. Karel de Grote, Jeanne d'Arc en Lodewijk XIV leefden in de tijd van de koningen, lang vóór de Republiek.

Op 18 juni 1940 riep generaal de Gaulle vanuit Londen via de BBC de Fransen op de strijd tegen nazi-Duitsland voort te zetten: de Oproep van 18 juni.

De Shoah is de genocide op ongeveer zes miljoen Joden door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze wordt onderwezen om de slachtoffers te herdenken en te leren antisemitisme, racisme en elke vorm van discriminatie te bestrijden.

Algerije was een Franse kolonie van 1830 tot de onafhankelijkheid in 1962, na de Algerijnse oorlog. Brazilië werd door Portugal gekoloniseerd; Japan en Argentinië waren nooit Franse koloniën.

Sinds het referendum van 1962, op initiatief van generaal de Gaulle, wordt de president rechtstreeks door het volk gekozen. De eerste zo'n verkiezing vond plaats in 1965. Daarvoor werd hij indirect gekozen.

In 1951 richtte het Verdrag van Parijs de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) op tussen zes landen, waaronder Frankrijk en Duitsland. Dat was de eerste stap in de Europese eenwording.

De doodstraf werd afgeschaft bij de wet van 9 oktober 1981, tijdens het presidentschap van François Mitterrand, op initiatief van minister van Justitie Robert Badinter.

Op 21 september 1792 werd de monarchie afgeschaft en de dag erna werd de Eerste Republiek uitgeroepen. Het Consulaat (1799) en het Keizerrijk (1804) kwamen later.

Jean Moulin verenigde namens generaal de Gaulle de verzetsbewegingen in Frankrijk. Hij werd in 1943 gearresteerd en stierf na marteling; zijn as rust in het Panthéon.

De ordonnantie van 21 april 1944 gaf vrouwen het recht om te stemmen en verkozen te worden. Ze stemden voor het eerst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1945.

De VN werden in 1945 opgericht (Handvest van San Francisco) om de wereldvrede te bewaren. Frankrijk is een van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad. De NAVO dateert van 1949 en de Volkenbond van 1919.

De wet van 9 oktober 1981, verdedigd door Robert Badinter, schafte de doodstraf in Frankrijk af. Sinds 2007 staat dit verbod in de Grondwet.

Euromunten en -biljetten kwamen op 1 januari 2002 in omloop en vervingen de frank. De euro bestond al sinds 1999 als girale munt.

De Eerste Wereldoorlog begon in 1914 en eindigde met de wapenstilstand van 11 november 1918. De Tweede Wereldoorlog begon in 1939.

Op 6 juni 1944 (D-Day) landden de geallieerden op de stranden van Normandië om Frankrijk te bevrijden van de Duitse bezetting. In augustus 1944 volgde een tweede landing in de Provence.

Na 1945 lagen de meeste Franse koloniën die onafhankelijk werden in Afrika: Marokko en Tunesië (1956), de meeste landen ten zuiden van de Sahara (1960) en Algerije (1962).

Op 8 mei 1945 capituleerde nazi-Duitsland: het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa. 11 november herdenkt de wapenstilstand van 1918, 14 juli is de nationale feestdag en 1 mei de Dag van de Arbeid.

Europees Frankrijk grenst aan de Middellandse Zee in het zuiden, de Atlantische Oceaan in het westen en het Kanaal en de Noordzee in het noorden. De Oostzee, de Zwarte Zee en de Rode Zee raken het niet.

Europees Frankrijk heeft landgrenzen met België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Andorra en Spanje. Portugal, Nederland en Oostenrijk horen daar niet bij.

Marseille, aan de Middellandse Zee, is de grootste zeehaven van Frankrijk. Toulouse, Dijon en Clermont-Ferrand liggen landinwaarts.

Het Kanaal (la Manche) scheidt Frankrijk van Engeland. De Kanaaltunnel verbindt beide landen sinds 1994.

Overzees Frankrijk omvat de Franse gebieden ver buiten Europa, bijvoorbeeld Guadeloupe, Martinique, Frans-Guyana, Réunion, Mayotte, Frans-Polynesië en Nieuw-Caledonië. Ze maken deel uit van Frankrijk.

De Pyreneeën vormen de natuurlijke grens tussen Frankrijk en Spanje. De Alpen liggen op de grens met Italië en Zwitserland, de Jura op de grens met Zwitserland, en de Vogezen liggen in Oost-Frankrijk.

Réunion is een overzees departement en regio in de Indische Oceaan, net als Mayotte. Martinique en Guadeloupe liggen in de Caribische Zee en Corsica in de Middellandse Zee.

Volgens het INSEE telde Frankrijk op 1 januari 2025 ongeveer 68,6 miljoen inwoners (Europees Frankrijk en overzee).

De Seine stroomt door Parijs en mondt bij Le Havre uit in het Kanaal. De Loire stroomt door Orléans en Nantes, de Rhône door Lyon en de Garonne door Bordeaux en Toulouse.

België heeft een landgrens met Frankrijk, in het noorden. Portugal, Oostenrijk en Polen hebben geen gemeenschappelijke grens met Frankrijk.

In het noordoosten grenst Europees Frankrijk aan België, Luxemburg en Duitsland. Spanje en Andorra liggen in het zuidwesten en Portugal heeft geen grens met Frankrijk.

De economische activiteit is geconcentreerd in de grote stedelijke gebieden. De regio Île-de-France rond Parijs produceert alleen al ongeveer 30% van de nationale welvaart.

Frankrijk is het meest bezochte land ter wereld, met ongeveer 100 miljoen internationale toeristen per jaar, dankzij zijn erfgoed, cultuur en gevarieerde landschappen.

Ongeveer 80% van de Fransen woont in stedelijke gebieden, dus in steden en hun agglomeraties. De regio Parijs alleen al telt meer dan 12 miljoen inwoners.

Île-de-France, de regio rond Parijs, is de dichtstbevolkte regio van Frankrijk, met meer dan 12 miljoen inwoners, bijna één op de vijf Fransen.

Lyon is een van de grootste metropolen van Frankrijk, naast Parijs, Marseille, Toulouse, Lille, Bordeaux en Nantes. Ajaccio, Vannes en Chartres zijn veel kleinere steden.

Parijs (departement 75) is het meest bezochte departement van Frankrijk, dankzij monumenten en musea zoals de Eiffeltoren en het Louvre. Frankrijk is een van de meest bezochte landen ter wereld.

Elk jaar in september openen de Europese Erfgoeddagen gratis veel culturele plaatsen, ook plekken die normaal gesloten zijn. De meeste nationale musea zijn ook gratis op de eerste zondag van de maand.

Volgens de Internationale Organisatie van de Francofonie spreken wereldwijd meer dan 300 miljoen mensen Frans (ongeveer 320 tot bijna 400 miljoen, afhankelijk van de schatting), op alle vijf continenten.

Marguerite Yourcenar (1903-1987) was een Franstalige schrijfster, auteur van 'Memoires van Hadrianus'. In 1980 werd zij de eerste vrouw die tot lid van de Académie française werd gekozen.

Claude Monet (1840-1926) was een Franse schilder en een van de grondleggers van het impressionisme ('Impression, soleil levant', 'Waterlelies'). Rembrandt was Nederlands, Goya Spaans en Frida Kahlo Mexicaans.

Het Louvre staat in Parijs; het is het meest bezochte museum ter wereld, met onder meer de 'Mona Lisa'. Het Prado staat in Madrid, het British Museum in Londen en het Rijksmuseum in Amsterdam.

Auguste Rodin (1840-1917) was een groot Frans beeldhouwer. Zijn bekendste werken zijn 'De Denker' en 'De Kus'; in Parijs is een museum aan hem gewijd.

Frans is een van de meest gesproken talen ter wereld: de officiële fiche van de burgerschapsvorming plaatst het op de 4e plaats, met bijna 400 miljoen sprekers op vijf continenten. Het is officiële taal in meer dan 30 landen.

Op 15 april 2019 verwoestte een brand de spits en een groot deel van het dak van de Notre-Dame van Parijs. Na vijf jaar restauratie ging de kathedraal in december 2024 weer open.

Simone de Beauvoir (1908-1986) was een Franse schrijfster en filosofe, auteur van 'De tweede sekse' (1949), een belangrijk boek voor vrouwenrechten. Jane Austen, Agatha Christie en Virginia Woolf waren Engels.

Claude Debussy (1862-1918) was een groot Frans componist, bekend van 'Clair de lune' en 'La Mer'. Mozart was Oostenrijks, Beethoven Duits en Verdi Italiaans.

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919) was een Franse schilder en een van de grote namen van het impressionisme. Zijn schilderij 'Bal du moulin de la Galette' hangt in het Musée d'Orsay in Parijs.

14 juli is de nationale feestdag van Frankrijk. Hij herdenkt de bestorming van de Bastille (1789) en het Federatiefeest (1790). Thanksgiving en Independence Day zijn Amerikaans, Koningsdag is Nederlands.

In Frankrijk is alleen het burgerlijk huwelijk, voltrokken door de ambtenaar van de burgerlijke stand op het gemeentehuis, wettelijk geldig. Een religieuze ceremonie mag pas na het burgerlijk huwelijk; polygamie is verboden en de minimumleeftijd is 18 jaar.

Om een kind in te schrijven op een openbare kleuter- of basisschool gaan ouders naar het gemeentehuis (mairie) van hun gemeente, en daarna naar de school voor de toelating.

Een scheiding verandert het ouderlijk gezag niet: in principe blijven vader en moeder het samen uitoefenen, in het belang van het kind. Alleen een rechter kan anders beslissen.

Rechtsbijstand (aide juridictionnelle) laat mensen met een laag inkomen een advocaat krijgen; de staat betaalt de proceskosten geheel of gedeeltelijk.

Een geboorte moet binnen 5 dagen na de bevalling worden aangegeven op het gemeentehuis van de geboorteplaats. De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt dan de geboorteakte op.

Om het rijexamen (rijbewijs B) af te leggen, moet je minstens 17 jaar zijn en in Frankrijk wonen. Je moet eerst het theorie-examen (code de la route) halen en daarna het praktijkexamen.

Een huurovereenkomst (bail) is een schriftelijk contract tussen de verhuurder (vaak de eigenaar) en de huurder. Ze legt onder meer de huur, de duur en de verplichtingen van elk vast.

Oude grote huishoudtoestellen moeten naar het containerpark (déchetterie) worden gebracht, of door de verkoper worden teruggenomen bij aankoop van een nieuw toestel, zodat ze gerecycled worden. Ze op straat achterlaten is verboden en wordt beboet.

Met 17 bel je de politie of de gendarmerie. 15 is de SAMU (medische spoed), 18 de brandweer en 119 het nummer voor kinderen in gevaar; 112 is het Europese noodnummer.

Dankzij de universele ziektebescherming (PUMa) heeft iedereen die stabiel en legaal in Frankrijk werkt of woont recht op vergoeding van zorgkosten. Een aanvullende verzekering (mutuelle) is aanbevolen maar niet verplicht.

In Frankrijk is anticonceptie voor iedereen toegankelijk, ook voor minderjarigen, zonder toestemming van ouders of partner. Ze wordt vergoed en is gratis voor jongeren onder de 26 jaar.

Het vertrouwelijkheidsbeginsel, of medisch beroepsgeheim, verplicht artsen en zorgverleners om de gezondheids- en privégegevens van de patiënt geheim te houden. Schending van het beroepsgeheim is strafbaar.

Iedereen die in Frankrijk werkt of er stabiel en legaal verblijft, is aangesloten bij de ziekteverzekering (protection universelle maladie, PUMa). De inschrijving gebeurt bij de CPAM.

Ouderschapsverlof (congé parental d'éducation) kan door de vader of de moeder worden aangevraagd na een geboorte of adoptie, als hij of zij minstens een jaar in dienst is. Het laat toe te stoppen of minder te werken om voor het kind te zorgen.

De conseil de prud'hommes (arbeidsrechtbank) beslecht individuele geschillen tussen werknemer en werkgever over de arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld een ontslag of onbetaald loon.

Zwartwerk (travail dissimulé) is wettelijk verboden. De werkgever riskeert tot 3 jaar cel en 45.000 euro boete, en de werknemer verliest rechten zoals werkloosheidsuitkering, pensioen en sociale zekerheid.

Uren die boven de afgesproken duur worden gewerkt, zijn overuren: de werkgever moet ze betalen, normaal met een toeslag, of de werknemer ze laten recupereren. Er geldt ook een maximale arbeidsduur.

France Travail (vroeger Pôle emploi) begeleidt werkzoekenden bij het zoeken naar werk of opleiding, helpt bedrijven bij het aanwerven en betaalt de werkloosheidsuitkeringen.

In Frankrijk heeft elke werknemer het recht zich bij een vakbond aan te sluiten: hij kan er een oprichten, lid worden of deelnemen aan de activiteiten. Een werkgever mag een werknemer niet straffen voor vakbondslidmaatschap.

Het stakingsrecht, gewaarborgd door de Grondwet, laat werknemers samen het werk neerleggen om beroepseisen te verdedigen. Tijdens de staking wordt geen loon betaald, en geweld of het blokkeren van niet-stakers is verboden.

Om een werkloosheidsuitkering te krijgen, moet je in principe onvrijwillig je baan hebben verloren (ontslag, einde contract, ontbinding in onderling overleg), een minimale periode hebben gewerkt en ingeschreven zijn bij France Travail.

De école maternelle (kleuterschool) is voor kinderen van 3 tot 6 jaar, verdeeld over de petite, moyenne en grande section. Sinds 2019 is onderwijs verplicht vanaf 3 jaar, waardoor bijna alle kinderen naar de kleuterschool gaan.

Aan het einde van het collège (lager middelbaar), in de 3e, leggen leerlingen het diplôme national du brevet (DNB) af, ook 'brevet des collèges' genoemd. Het baccalauréat volgt aan het einde van het lycée.

Ouders kunnen stemmen en zich kandidaat stellen bij de verkiezingen van ouderafgevaardigden, die meebeslissen over de school. Ze kunnen ook lid worden van een oudervereniging.

Waar een schoolkantine bestaat, is die toegankelijk voor alle kinderen die dat willen, zonder discriminatie. De prijs kan afhangen van het gezinsinkomen.

Sinds de wet 'pour une école de la confiance' van 2019 is onderwijs verplicht voor alle kinderen in Frankrijk van 3 tot 16 jaar.

In Frankrijk ligt de meerderjarigheid sinds 1974 op 18 jaar. Vanaf die leeftijd ben je juridisch verantwoordelijk en mag je stemmen.

Ouders moeten leerkrachten en schoolpersoneel respecteren. Een leerkracht bedreigen of beledigen is verboden en strafbaar; leerkrachten ontmoeten en de schoolloopbaan van het kind volgen zijn daarentegen rechten en plichten.

De wet (Code de l'éducation) aanvaardt alleen bepaalde redenen voor afwezigheid, zoals ziekte van het kind of een belangrijke familiebijeenkomst. Ouders moeten de school verwittigen en de afwezigheid rechtvaardigen.

Onderwijs is verplicht van 3 tot 16 jaar. Ouders die dit niet naleven riskeren een boete en een gevangenisstraf: een kind niet inschrijven ondanks een ingebrekestelling wordt bijvoorbeeld bestraft met 6 maanden cel en 7.500 euro boete.

De kerstvakantie duurt ongeveer twee weken, van eind december tot begin januari. Ze valt op dezelfde data in heel Europees Frankrijk.

Sinds de wet van 2005 heeft elk kind met een handicap recht op onderwijs, bij voorkeur in de school het dichtst bij huis, met aanpassingen of een begeleider (AESH) indien nodig.