Examen civique naturalisation: alle 259 officiële vragen met antwoorden

Het eerste couplet van La Marseillaise begint met: “Allons enfants de la Patrie, le jour de gloire est arrivé!”. Dit lied, in 1792 geschreven door Rouget de Lisle, is het volkslied (artikel 2 van de Grondwet).

Een werkgever mag alleen vragen stellen over vaardigheden en de functie. Vragen naar religie, politieke mening of kinderwens is discriminatie en wettelijk verboden (Arbeidswetboek, Strafwetboek).

Elk jaar moet iedereen die in Frankrijk woont en inkomsten heeft, die aangeven bij de belastingdienst, ook als er geen belasting verschuldigd is. Geen of een valse aangifte wordt bestraft.

Artikel 13 van de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger (1789) bepaalt dat de gemeenschappelijke bijdrage over alle burgers wordt verdeeld naar hun draagkracht. Belastingen betalen o.a. onderwijs, zorg, veiligheid en wegen.

De wet van 1 juli 1901 staat iedereen toe vrij een vereniging op te richten of er lid van te worden, zonder voorafgaande toestemming. De Constitutionele Raad erkende dit in 1971 als grondwettelijk beginsel.

Vrijheid van meningsuiting geldt ook online, maar wie er misbruik van maakt, is daarvoor wettelijk verantwoordelijk (artikel 11 van de Verklaring van 1789). Belediging, laster, intimidatie en aanzetten tot haat zijn ook op sociale media strafbaar.

Marianne is de vrouwenfiguur die de Franse Republiek verbeeldt. Haar buste staat in gemeentehuizen en haar gezicht staat op postzegels, munten en het logo van de staat.

De blauw-wit-rode driekleur is volgens artikel 2 van de Grondwet het nationale embleem. De lelie en de kroon verwijzen naar de monarchie, de adelaar naar het Keizerrijk.

Het devies "Vrijheid, gelijkheid, broederschap" staat op openbare gebouwen, vooral gemeentehuizen en scholen. Sinds 2013 moet het op de gevel van openbare scholen staan.

Artikel 2 van de Grondwet van 1958 legt de officiële symbolen vast: de blauw-wit-rode vlag, het volkslied La Marseillaise, het motto “Liberté, Égalité, Fraternité” en de Franse taal. Marianne en 14 juli zijn ook symbolen van de Republiek.

Nee. De driekleur in het openbaar vernietigen, beschadigen of op vernederende wijze gebruiken is verboden en strafbaar (Wetboek van Strafrecht, art. 433-5-1, en een decreet van 2010).

De sociale zekerheid werd opgericht bij de ordonnanties van oktober 1945, na de Tweede Wereldoorlog, volgens het programma van de Nationale Verzetsraad. Ze beschermt bij ziekte en ouderdom en steunt gezinnen.

De nationale feestdag van 14 juli, vastgelegd bij wet in 1880, herdenkt de bestorming van de Bastille (14 juli 1789) en het Federatiefeest (14 juli 1790), symbolen van de Revolutie en nationale eenheid.

Marianne draagt een Frygische muts, een rode muts die tijdens de Revolutie het symbool van de vrijheid werd.

Broederschap is solidariteit tussen alle leden van de samenleving. Dat zie je bijvoorbeeld in de sociale zekerheid en de hulp aan de kwetsbaarsten.

De Gallische haan staat op het shirt van het Franse voetbalelftal. Het is een traditioneel embleem van Frankrijk, vooral in de sport, al staat het niet in de Grondwet.

Het devies van de Republiek is "Vrijheid, gelijkheid, broederschap", vastgelegd in artikel 2 van de Grondwet.

Sinds de wet van 1 juli 1901 is iedereen vrij een vereniging op te richten, er lid van te worden of ze te verlaten. Ook buitenlanders mogen een vereniging oprichten of er lid van zijn.

Volgens artikel 4 van de Verklaring van 1789 “bestaat vrijheid erin alles te mogen doen wat een ander niet schaadt”. De grenzen ervan worden door de wet bepaald.

Artikel 1 van de Grondwet van 1958 luidt: “Frankrijk is een ondeelbare, seculiere (laïque), democratische en sociale Republiek.” Ze waarborgt de gelijkheid van alle burgers voor de wet.

Marianne, symbool van de Republiek, staat op officiële documenten zoals de identiteitskaart en de belastingaangifte, en ook op postzegels en munten.

Gelijkheid betekent dat de wet voor iedereen dezelfde is, zonder onderscheid naar afkomst, ras of religie (Grondwet, art. 1; Verklaring van 1789, art. 1 en 6). Ze omvat ook gelijkheid tussen vrouwen en mannen.

De laïcité waarborgt gewetensvrijheid: iedereen mag geloven, niet geloven, een religie beoefenen of vrij van religie veranderen (wet van 1905, artikel 10 van de Verklaring van 1789, EVRM).

De neutraliteit van de staat betekent dat er geen officiële godsdienst is: de staat behandelt alle overtuigingen gelijk en bevoordeelt er geen (wet van 1905, art. 2).

Neutraliteit geldt voor ambtenaren, niet voor gebruikers: een gebruiker mag in het gemeentehuis een religieus teken dragen. Maar hij mag geen aanpassing van de openbare dienst eisen vanwege zijn religie.

De wet van 1905 verbiedt de staat erediensten te subsidiëren. Religieuze gebouwen van vóór 1905, zoals de meeste kathedralen, zijn echter eigendom van de staat of gemeenten, die het onderhoud mogen betalen.

De wet van 9 december 1905 scheidt kerk en staat. Ze waarborgt de gewetensvrijheid; de staat erkent en financiert geen enkele godsdienst.

De wet van 9 december 1905 scheidt kerk en staat: de Republiek waarborgt gewetensvrijheid en de vrije uitoefening van de eredienst, maar erkent, betaalt en subsidieert geen enkele godsdienst.

De laïcité waarborgt gewetensvrijheid: iedereen is vrij om te geloven of niet te geloven, en de staat is gescheiden van en neutraal tegenover de godsdiensten.

De nationale dag van de laïcité valt op 9 december, de verjaardag van de wet van 9 december 1905 op de scheiding van kerk en staat.

De wet van 15 maart 2004 verbiedt leerlingen op openbare scholen opvallende religieuze tekens (hoofddoek, keppel, groot kruis). Discrete tekens, zoals een klein kruisje, een kleine Davidster of een kleine hand van Fatima, zijn toegestaan.

Antisemitisme is haat, vijandigheid of vooroordelen tegenover Joden. Net als racisme is het in Frankrijk strafbaar.

De wet van 9 december 1905 over de scheiding van kerk en staat is de grondtekst van de laïcité. Ze maakte een einde aan het Concordaat van 1801.

Openbare diensten, zoals de openbare school, het gemeentehuis of het openbare ziekenhuis, moeten neutraal zijn: ze behandelen iedereen gelijk, ongeacht religie.

Laïcité is de scheiding van kerk en staat (wet van 1905): de staat is neutraal en waarborgt ieders gewetensvrijheid.

Het handvest van de laïcité op school, sinds 2013 opgehangen in openbare scholen, legt leerlingen, ouders en personeel de regels uit: gewetensvrijheid, gelijkheid, afwijzing van discriminatie en neutraliteit.

Overheidspersoneel (ambtenaren en contractanten) heeft een neutraliteitsplicht: zij mogen hun religie niet tonen in hun werk. Gebruikers blijven vrij hun religie te uiten, met respect voor de openbare orde.

Een atheïst gelooft in geen enkele god. In Frankrijk beschermt de gewetensvrijheid zowel gelovigen als niet-gelovigen.

Volgens artikel 8 van de Grondwet benoemt de president van de Republiek de premier. In de praktijk houdt hij rekening met de meerderheid in de Assemblée nationale, waaraan de regering verantwoording aflegt.

Om kandidaat te zijn bij de presidentsverkiezing moet men de Franse nationaliteit hebben, minstens 18 jaar zijn, kiesgerechtigd zijn en minstens 500 steunbetuigingen van verkozenen (burgemeesters, parlementsleden…) uit minstens 30 departementen of gebieden verzamelen.

Artikel 3 van de Grondwet luidt: “De nationale soevereiniteit behoort toe aan het volk, dat haar uitoefent via zijn vertegenwoordigers en via het referendum.”

Bij de gemeenteraadsverkiezingen kiezen de kiezers de gemeenteraadsleden voor 6 jaar. Daarna kiest de gemeenteraad de burgemeester.

Artikel L9 van het Kieswetboek bepaalt dat inschrijving op de kiezerslijst verplicht is, al staat er geen sanctie op. Achttienjarigen en genaturaliseerden worden automatisch ingeschreven; inschrijving is gratis.

Om te stemmen bij de presidentsverkiezing moet men de Franse nationaliteit hebben, minstens 18 jaar zijn, over zijn burgerlijke en politieke rechten beschikken en op de kiezerslijst staan.

Om kandidaat te zijn bij gemeenteraadsverkiezingen moet men 18 jaar zijn, Fransman of EU-burger zijn en een band met de gemeente hebben (kiezer of belastingplichtige). Een EU-burger kan gemeenteraadslid worden, maar geen burgemeester of wethouder.

De burgemeester wordt gekozen door de gemeenteraad, die zelf door de inwoners wordt gekozen. De prefect, de rector en de premier worden benoemd.

De burgemeester leidt het bestuur van de gemeente (begroting, gemeentelijke diensten) en is ook vertegenwoordiger van de staat: ambtenaar van de burgerlijke stand (huwelijken, geboorten) en organisator van verkiezingen.

Om kandidaat te zijn bij de presidentsverkiezing moet men de Franse nationaliteit hebben, minstens 18 jaar zijn, kiesgerechtigd zijn en minstens 500 steunbetuigingen van verkozenen (burgemeesters, parlementsleden…) uit minstens 30 departementen of gebieden verzamelen.

Men kan zich online inschrijven op de kiezerslijst of rechtstreeks bij het gemeentehuis van de woonplaats (of per post), met een identiteitsbewijs en een bewijs van woonadres.

In Frankrijk mag men stemmen vanaf 18 jaar, de leeftijd van meerderjarigheid, als men Frans is en op de kiezerslijst staat.

In Frankrijk is stemmen niet verplicht: het is een recht en een burgerplicht, maar wie niet stemt, krijgt geen sanctie.

In Frankrijk geldt de wet voor iedereen. Wie haar niet naleeft, kan worden bestraft. Een wet veranderen kan alleen langs democratische weg.

De 577 afgevaardigden worden rechtstreeks door de burgers gekozen bij de parlementsverkiezingen, via een meerderheidsstelsel in twee rondes.

Wetten worden gestemd door het Parlement: de Assemblée nationale en de Senaat.

De scheiding der machten onderscheidt de wetgevende (wetten maken), uitvoerende (wetten toepassen) en rechterlijke macht (rechtspreken). Dit staat in artikel 16 van de Verklaring van 1789.

In een rechtsstaat moet iedereen de rechtsregels respecteren, ook de overheid. Wetten respecteren de Grondwet en onafhankelijke rechters zien toe op de toepassing ervan.

Gemeenteraadsleden worden gekozen voor 6 jaar; de burgemeester, gekozen door de gemeenteraad, heeft ook een mandaat van 6 jaar.

Bij de parlementsverkiezingen (législatives) worden de 577 afgevaardigden van de Assemblée nationale gekozen, voor 5 jaar.

Sinds de hervorming van 2000 (toegepast vanaf 2002) wordt de president gekozen voor 5 jaar. Hij mag niet meer dan twee opeenvolgende termijnen dienen.

Afgevaardigden worden gekozen voor 5 jaar, tenzij de Nationale Vergadering door de president wordt ontbonden.

Senatoren worden voor 6 jaar gekozen via indirecte verkiezingen (door kiesmannen); de helft van de Senaat wordt om de 3 jaar vernieuwd.

Volgens artikel 21 van de Grondwet leidt de premier het optreden van de regering.

De Grondwet (artikel 4) garandeert dat politieke partijen vrij worden opgericht en hun activiteiten vrij uitoefenen. Lidmaatschap is vrij en vrijwillig.

Alleen de rechter kan de dader van een diefstal straffen, na een proces. Niemand mag het recht in eigen hand nemen.

Het departement bouwt, onderhoudt en richt de openbare collèges (onderbouw middelbaar onderwijs) in; de staat zorgt voor leerplannen en leraren.

De gemeente is verantwoordelijk voor de gebouwen, het onderhoud en de werking van openbare kleuter- en basisscholen; de staat betaalt de leraren.

De inwoners kiezen de gemeenteraad; daarna kiezen de gemeenteraadsleden de burgemeester uit hun midden.

De regio organiseert het regionale vervoer, met name de TER-treinen en de interstedelijke bussen.

Volgens artikel 89 van de Grondwet wordt een herziening aangenomen via een referendum of door het Parlement in Congres in Versailles met een meerderheid van drie vijfde.

Volgens artikel 7 van de Grondwet neemt bij overlijden of ontslag van de president de voorzitter van de Senaat het ambt waar tot nieuwe verkiezingen.

De Constitutionele Raad controleert of wetten in overeenstemming zijn met de Grondwet; hij ziet ook toe op de regelmatigheid van nationale verkiezingen en referenda.

Om kandidaat te zijn voor de presidentsverkiezing moet men Frans zijn, minstens 18 jaar oud, kiezer zijn en minstens 500 handtekeningen (parrainages) van verkozenen verzamelen.

Frankrijk telt 101 departementen: 96 op het vasteland en 5 overzee.

Frankrijk is verdeeld in drie niveaus van lokale overheden: ongeveer 35.000 gemeenten, 101 departementen en 18 regio's.

De prefect vertegenwoordigt de Staat in het departement. Hij wordt benoemd door de president in de ministerraad.

Volgens artikel 5 van de Grondwet waakt de president over de naleving van de Grondwet, de goede werking van de instellingen en de nationale onafhankelijkheid. Hij is ook opperbevelhebber.

De premier wordt door de president benoemd. Hij leidt het optreden van de regering en zorgt voor de uitvoering van de wetten (artikel 21 van de Grondwet).

De Défenseur des droits (ombudsman) is sinds 2008 een onafhankelijke instantie in de Grondwet. Iedereen kan zich er gratis toe wenden bij problemen met de overheid, discriminatie of kinderrechten.

Het Europees burgerschap werd ingevoerd door het Verdrag van Maastricht, ondertekend in 1992 (in werking in 1993). Elke burger van een lidstaat is Europees burger.

Kroatië trad op 1 juli 2013 toe tot de Europese Unie; het is het laatste land dat lid werd.

Het Europese volkslied is ontleend aan de "Ode an die Freude", het laatste deel van de 9e symfonie van Beethoven (1824).

Europadag wordt gevierd op 9 mei, ter herinnering aan de Schumanverklaring van 9 mei 1950, het begin van de Europese eenwording.

De Europese Centrale Bank, die de euro en het monetair beleid van de eurozone beheert, is gevestigd in Frankfurt am Main, Duitsland.

De Europese Commissie, die Europese wetten voorstelt en toeziet op de toepassing ervan, zetelt in Brussel (België).

Het Europees Parlement bestaat uit leden die om de 5 jaar rechtstreeks worden gekozen door de burgers van de lidstaten.

Sinds het Verdrag van Maastricht (1992) mag een EU-burger die in een andere lidstaat woont daar stemmen en zich kandidaat stellen bij gemeenteraads- en Europese verkiezingen.

Op 1 januari 2025 telt de Europese Unie 27 lidstaten. Het Verenigd Koninkrijk is op 31 januari 2020 uit de EU gestapt.

Het Verdrag van Maastricht werd op 7 februari 1992 ondertekend en trad in 1993 in werking. Het richtte de Europese Unie op en voorzag in de gemeenschappelijke munt.

Het Verdrag van Maastricht, ondertekend in 1992, richtte de Europese Unie op. De andere verdragen horen bij andere tijden (1494, 1648, 1919).

Het Verenigd Koninkrijk verliet de Europese Unie op 31 januari 2020 om middernacht (de 'brexit'). Sindsdien telt de EU 27 lidstaten.

Het motto van de Europese Unie is 'In verscheidenheid verenigd', aangenomen in 2000. 'Liberté, Égalité, Fraternité' is het motto van Frankrijk.

Het Europese volkslied is de 'Ode an die Freude' uit de Negende symfonie van Beethoven. La Marseillaise is het volkslied van Frankrijk.

De Europese vlag toont 12 gouden sterren in een cirkel op een blauwe achtergrond. Het getal 12 staat voor volmaaktheid en eenheid, niet voor het aantal lidstaten.

De leden van het Europees Parlement worden om de 5 jaar rechtstreeks gekozen door de burgers van de EU-landen.

De officiële zetel van het Europees Parlement is Straatsburg, waar de belangrijkste plenaire zittingen plaatsvinden. Het heeft ook vestigingen in Brussel en Luxemburg.

Het stakingsrecht, erkend in de preambule van de Grondwet van 1946, stelt werknemers in staat samen het werk neer te leggen om beroepseisen te verdedigen (loon, arbeidsvoorwaarden).

Vrijheden hebben grenzen: de staat mag ze beperken om de openbare orde (veiligheid, rust, volksgezondheid), het algemeen belang, de rechten van anderen en de menselijke waardigheid te beschermen.

Dit is het begin van artikel 1 van de Verklaring van de rechten van de mens en de burger van 26 augustus 1789.

Artikel 4 van de Verklaring van 1789 betekent dat iedereen vrij is, maar dat die vrijheid begrensd wordt door het respect voor de rechten van anderen; die grenzen worden door de wet bepaald.

Artikel 1 van de Grondwet van 1958 zegt: "Frankrijk is een ondeelbare, seculiere, democratische en sociale Republiek." Ze verzekert de gelijkheid van alle burgers voor de wet.

De persvrijheid, beschermd door de wet van 29 juli 1881, laat journalisten vrij en zonder censuur berichten. Er zijn grenzen: laster en aanzetten tot haat zijn strafbaar.

Vrijheid van verkeer betekent dat men zich vrij kan verplaatsen in het land en kan kiezen waar men woont; EU-burgers kunnen zich ook vrij binnen de Unie verplaatsen en vestigen.

Burger zijn betekent de nationaliteit van een staat hebben en deelnemen aan het openbare leven: men heeft rechten (zoals stemmen) en plichten (zoals de wet naleven).

Grondrechten zijn de essentiële rechten en vrijheden van ieder mens (waardigheid, vrijheid, gelijkheid, vrijheid van meningsuiting…), beschermd door de Grondwet en Europese en internationale teksten.

Het recht op veiligheid (sûreté), erkend in de Verklaring van de rechten van de mens en de burger van 1789 (artikelen 2 en 7), beschermt tegen willekeurige arrestatie en detentie. Niemand mag worden gearresteerd of vastgehouden behalve in de gevallen die de wet voorschrijft.

De Verklaring van de rechten van de mens en de burger van 1789 is de grondtekst die iedereen herinnert aan zijn rechten en plichten. Ze maakt deel uit van het huidige constitutionele kader (bloc de constitutionnalité).

Artikel 1 van de Verklaring van de rechten van de mens en de burger van 1789 zegt: "De mensen worden vrij en gelijk in rechten geboren en blijven dat."

Menselijke waardigheid verbiedt een persoon als een voorwerp te behandelen: onmenselijke of vernederende behandeling, slavernij, mensenhandel of opgelegde mensonwaardige levensomstandigheden. Een mening uiten, een godsdienst belijden of staken zijn juist beschermde vrijheden.

Vrijheid van meningsuiting laat iedereen zijn mening zeggen, schrijven en publiceren. De wet stelt grenzen: laster, belediging en aanzetten tot haat zijn bijvoorbeeld verboden.

Iemand die in politieverzekering (garde à vue) zit, heeft rechten: bijstand van een advocaat, het recht om te zwijgen, een arts zien en een naaste laten verwittigen. De politie moet hem op deze rechten wijzen.

Frankrijk is een seculiere Republiek: gewetensvrijheid betekent dat men mag geloven, niet geloven of van godsdienst veranderen. De staat erkent geen enkele eredienst en vraagt burgers niet naar hun godsdienst.

De wet van 7 juli 2023 legt de digitale meerderjarigheid vast op 15 jaar: daaronder is voor inschrijving op een sociaal netwerk toestemming van een ouder nodig.

Roken is verboden in gesloten openbare ruimten (restaurants, vervoer, scholen, kantoren) volgens de wet-Évin en het decreet van 2006. Thuis, in de eigen woning, mag men roken.

Motorrijden zonder het vereiste rijbewijs is een misdrijf (délit) volgens artikel L221-2 van de Code de la route, strafbaar met een boete tot 15.000 euro en een gevangenisstraf.

De plicht tot solidariteit houdt in dat men de kwetsbaarsten helpt en bijdraagt aan de gemeenschappelijke uitgaven, met name via belastingen en sociale bijdragen die zorg, pensioenen en sociale uitkeringen financieren.

In Frankrijk mag men niet trouwen als men al getrouwd is (artikel 147 van het Burgerlijk Wetboek). Bigamie is een misdrijf volgens het Wetboek van Strafrecht.

Elk jaar moet elk belastinghuishouden dat in Frankrijk woont zijn inkomsten aangeven bij de belastingdienst, ook als er geen belasting verschuldigd is. Niet of te laat aangeven leidt tot boetes.

Geen hulp bieden aan iemand in gevaar, terwijl dat zonder risico voor jezelf of anderen kan, is een misdrijf (artikel 223-6 van het Wetboek van Strafrecht). Helpen kan ook gewoon de hulpdiensten bellen zijn (15, 17, 18 of 112).

Jurylid zijn bij het hof van assisen is een burgerplicht: een uitgelote burger moet zetelen, tenzij een ernstige reden wordt aanvaard. Weigeren zonder geldige reden wordt bestraft met een boete tot 3.750 euro.

Sinds de wet "Hôpital, patients, santé et territoires" van 2009 is het verboden alcohol te verkopen of aan te bieden aan minderjarigen, dus personen jonger dan 18 jaar.

De verkeersregels niet naleven (snelheid, rode lichten, rijden onder invloed…) is een overtreding. Afhankelijk van de ernst kan dit leiden tot een boete, puntenverlies, intrekking van het rijbewijs of zelfs een gevangenisstraf.

Voor bepaalde ernstige misdaden en misdrijven, zoals verkiezingsfraude of corruptie, kan de rechter als bijkomende straf de burgerlijke, burgerrechtelijke en familierechten ontnemen (artikel 131-26 van het Wetboek van Strafrecht), bijvoorbeeld een verbod om te stemmen of verkozen te worden. Kleine overtredingen kunnen niet tot deze straf leiden.

De nationale identiteitskaart is voorbehouden aan personen met de Franse nationaliteit, ongeacht hun leeftijd (ook minderjarigen kunnen er een hebben). Een eerste aanvraag is gratis en gebeurt bij het gemeentehuis.

De vrijheid van meningsuiting is gegarandeerd, maar de wet bestraft misbruik ervan: aanzetten tot haat, geweld of discriminatie, laster en belediging. Kritiek op de regering of een politieke mening uiten is toegestaan.

Jurydienst is verplicht: de opgeroepen burger moet zich melden bij het hof van assisen. Vrijstelling is alleen mogelijk om een erkende ernstige reden (gezondheid, ouder dan 70…); anders riskeert men een boete tot 3.750 euro.

Sinds de wet van 5 juli 1974 ligt de burgerlijke meerderjarigheid in Frankrijk op 18 jaar. Vanaf die leeftijd mag men stemmen, contracten tekenen en zelfstandig in rechte optreden.

De wet naleven is een wezenlijke plicht van elke burger, net als belasting betalen of bijdragen aan de landsverdediging. Lid worden van een partij of een godsdienst belijden zijn vrijheden, geen verplichtingen.

De misdaad (crime) is het zwaarste strafbare feit (bijvoorbeeld moord of verkrachting). Ze wordt berecht door het hof van assisen of de cour criminelle en kan met langdurige opsluiting worden bestraft.

Digitaal burgerschap betekent zich online als een verantwoordelijke burger gedragen: anderen, de privacy en de wet respecteren, en geen haat of valse informatie verspreiden. De regels van het samenleven gelden ook online.

De plicht tot herinnering betekent de tragische gebeurtenissen uit de geschiedenis (wereldoorlogen, de Shoah, slavernij…) herdenken en de slachtoffers eren, om de lessen door te geven en herhaling te voorkomen.

Juryleden voor het hof van assisen worden uitgeloot uit de kiezerslijsten. Ze moeten de Franse nationaliteit hebben, minstens 23 jaar oud zijn, Frans kunnen lezen en schrijven en hun burgerrechten genieten.

Ontzetting uit de burgerlijke, burgerrechtelijke en familierechten (artikel 131-26 van het Wetboek van Strafrecht) kan voor een misdrijf tot 5 jaar duren. In die periode verliest de persoon onder meer het stemrecht en het recht om verkozen te worden.

Het Burgerlijk Wetboek, ook Code Napoléon genoemd, werd in 1804 onder Napoleon Bonaparte uitgevaardigd. Het regelt vandaag nog het familierecht, contracten en eigendom.

Charles de Gaulle stichtte in 1958 de Vijfde Republiek en was er de eerste president van, van 1959 tot 1969.

De wetten van Jules Ferry maakten het openbaar basisonderwijs gratis (1881), daarna verplicht en seculier (1882), zodat alle kinderen, meisjes en jongens, onderwijs zouden krijgen.

14 juli is sinds 1880 de nationale feestdag. Hij herdenkt de bestorming van de Bastille op 14 juli 1789 en het Federatiefeest van 1790, symbolen van de Revolutie en de nationale eenheid.

In 1958 werd een nieuwe Grondwet bij referendum goedgekeurd en op 4 oktober afgekondigd: het begin van de Vijfde Republiek.

De zes stichtende landen van de Europese eenmaking (EGKS in 1951, EEG in 1957) zijn Frankrijk, Duitsland, Italië, België, Nederland en Luxemburg. Spanje (1986), Zweden (1995) en Polen (2004) traden later toe.

Simone Veil, overlevende van de Shoah, liet als minister van Volksgezondheid de wet van 1975 aannemen die abortus (IVG) uit het strafrecht haalde. Ze was ook de eerste voorzitter van het rechtstreeks verkozen Europees Parlement (1979).

Op 6 juni 1944 (D-Day) landden de geallieerden op de stranden van Normandië, zoals Omaha Beach en Utah Beach. Deze landing luidde de bevrijding van Frankrijk in.

De meeste Franse koningen werden gekroond (gezalfd) in de kathedraal van Reims, waar Clovis rond het jaar 500 werd gedoopt.

Lodewijk XVI werd door de Conventie berecht en op 21 januari 1793 onthoofd met de guillotine, nadat de monarchie in 1792 was afgeschaft.

De Franse Revolutie begon in 1789, met de bijeenkomst van de Staten-Generaal in mei en de bestorming van de Bastille op 14 juli.

Napoleon Bonaparte werd in 1804 keizer der Fransen (kroning in de Notre-Dame van Parijs op 2 december 1804). Het keizerrijk eindigde in 1815.

Marianne is het symbolische figuur van de Franse Republiek; haar borstbeeld staat in gemeentehuizen en haar gezicht staat op postzegels en op het logo van de staat. Karel de Grote, Jeanne d'Arc en Lodewijk XIV leefden in de tijd van de koningen, lang vóór de Republiek.

Op 18 juni 1940 riep generaal de Gaulle vanuit Londen via de BBC de Fransen op de strijd tegen nazi-Duitsland voort te zetten: de Oproep van 18 juni.

De Shoah (Holocaust) is de genocide op de Joden van Europa door nazi-Duitsland en zijn handlangers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ongeveer zes miljoen Joden werden vermoord.

Senegal maakte deel uit van Frans-West-Afrika (AOF) en werd in 1960 onafhankelijk.

De wetten van Jules Ferry maakten het openbaar lager onderwijs gratis (1881) en daarna verplicht en lekenonderwijs (1882).

Sinds het referendum van 1962, op initiatief van generaal de Gaulle, wordt de president rechtstreeks door het volk gekozen. De eerste zo'n verkiezing vond plaats in 1965. Daarvoor werd hij indirect gekozen.

De Europese Unie werd opgericht met het Verdrag van Maastricht, ondertekend in 1992 en in werking getreden in 1993. Ze bouwde voort op de Europese Economische Gemeenschap (EEG), opgericht in 1957 met het Verdrag van Rome.

De Tweede Wereldoorlog begon in september 1939 en eindigde in 1945 (op 8 mei in Europa, op 2 september in Azië).

De Eerste Wereldoorlog duurde van 1914 tot 1918. Hij eindigde met de wapenstilstand van 11 november 1918.

De doodstraf werd afgeschaft bij de wet van 9 oktober 1981, onder president François Mitterrand, op initiatief van minister van Justitie Robert Badinter.

8 mei is een feestdag ter herdenking van de overwinning van de geallieerden op nazi-Duitsland en het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa op 8 mei 1945.

In 1951 richtte het Verdrag van Parijs de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) op tussen zes landen, waaronder Frankrijk en Duitsland. Dat was de eerste stap in de Europese eenwording.

Jean Moulin verenigde namens generaal de Gaulle de verzetsbewegingen in Frankrijk. Hij werd in 1943 gearresteerd en stierf na marteling; zijn as rust in het Panthéon.

11 november herdenkt de wapenstilstand van 11 november 1918, die een einde maakte aan de gevechten van de Eerste Wereldoorlog. Sinds 2012 worden die dag ook alle gesneuvelden voor Frankrijk geëerd.

De slavernij werd definitief afgeschaft in de Franse koloniën bij het decreet van 27 april 1848. Een eerste afschaffing in 1794 was in 1802 door Napoleon teruggedraaid.

Victor Schœlcher, staatssecretaris voor de koloniën, stelde het decreet van 27 april 1848 op dat de slavernij definitief afschafte.

De wet-Jules Ferry van 16 juni 1881 maakte het openbaar lager onderwijs gratis. Het jaar daarop, in 1882, werd het verplicht en lekenonderwijs.

De ordonnantie van 21 april 1944 gaf vrouwen het recht om te stemmen en verkozen te worden. Ze stemden voor het eerst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1945.

De VN werd in 1945 opgericht (Handvest van San Francisco) om de wereldvrede te bewaren. Frankrijk is permanent lid van de Veiligheidsraad.

Euromunten en -biljetten kwamen op 1 januari 2002 in omloop en vervingen de frank. De euro bestond al sinds 1999 als girale munt.

Parijs werd op 25 augustus 1944 bevrijd door het verzet, de 2e Pantserdivisie van generaal Leclerc en de geallieerde troepen.

Nantes was in de 18e eeuw de belangrijkste Franse slavenhandelhaven: meer dan 40% van de Franse slavenreizen vertrok daar.

Montesquieu, filosoof van de Verlichting, hekelde de slavernij ironisch in De l'esprit des lois (1748). Ook Voltaire en Condorcet bekritiseerden haar.

Victor Hugo schreef Les Misérables (1862) en De klokkenluider van de Notre-Dame. De kleine prins is van Saint-Exupéry, Madame Bovary van Flaubert en De vreemdeling van Camus.

Claude Monet (1840-1926) was een Franse schilder en een van de grondleggers van het impressionisme ('Impression, soleil levant', 'Waterlelies'). Rembrandt was Nederlands, Goya Spaans en Frida Kahlo Mexicaans.

Bœuf bourguignon is een traditioneel gerecht uit Bourgondië, gestoofd in rode wijn. Paella is Spaans, sushi Japans en pizza Italiaans.

Marie Curie, een in Polen geboren natuurkundige en scheikundige die in 1895 door haar huwelijk met Pierre Curie Française werd, kreeg de Nobelprijs voor Natuurkunde (1903) en voor Scheikunde (1911). Ze rust in het Panthéon.

Eugène Delacroix schilderde De Vrijheid leidt het volk in 1830 ter ere van de Julirevolutie (Trois Glorieuses). Het schilderij hangt in het Louvre.

De Mona Lisa, geschilderd door Leonardo da Vinci, hangt in het Louvre in Parijs, het meest bezochte museum ter wereld.

Lodewijk XIV liet het kasteel van Versailles uitbreiden en vestigde er in 1682 het hof; het werd het symbool van de absolute monarchie.

De grot van Lascaux in de Dordogne bevat dierenschilderingen van ongeveer 18.000 jaar oud. Een replica (Lascaux IV) is te bezoeken.

Claude Monet, meester van het impressionisme, schilderde de reeks Waterlelies in zijn tuin in Giverny. Een deel hangt in het Musée de l'Orangerie in Parijs.

Elk jaar in september openen de Europese Erfgoeddagen, vaak gratis, monumenten en plaatsen die normaal niet toegankelijk zijn.

1 mei is de Dag van de Arbeid, een vrije feestdag die de strijd van werknemers voor hun rechten viert.

Claude Joseph Rouget de Lisle, een officier, componeerde in 1792 in Straatsburg het 'Oorlogslied voor het Rijnleger', dat La Marseillaise werd, het volkslied.

De Eiffeltoren werd gebouwd door Gustave Eiffel voor de Wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs, ter ere van het eeuwfeest van de Revolutie.

De Alpen scheiden Frankrijk van Italië (en Zwitserland); de Mont Blanc is de hoogste top. De Pyreneeën liggen tussen Frankrijk en Spanje.

Molière (1622-1673) was een beroemde Franse toneelschrijver en acteur, bekend van komedies zoals "De ingebeelde zieke". Het Frans wordt vaak "de taal van Molière" genoemd.

Charles Baudelaire (1821-1867) was een belangrijke Franse dichter uit de 19e eeuw, auteur van "Les Fleurs du mal".

George Sand (1804-1876), eigenlijk Aurore Dupin, was een Franse schrijfster uit de 19e eeuw. Ze publiceerde haar romans onder een mannennaam.

Simone de Beauvoir (1908-1986) was een Franse schrijfster en filosofe. Haar boek "De tweede sekse" (1949) was een mijlpaal in de strijd voor vrouwenrechten.

Albert Camus (1913-1960) was een Franse schrijver, geboren in Algerije, auteur van "De vreemdeling" en "De pest". Hij kreeg in 1957 de Nobelprijs voor Literatuur.

Marguerite Yourcenar (1903-1987) was een Franstalige schrijfster, auteur van 'Memoires van Hadrianus'. In 1980 werd zij de eerste vrouw die tot lid van de Académie française werd gekozen.

Paul Cézanne (1839-1906) was een Franse schilder, geboren in Aix-en-Provence. Hij schilderde vaak de Mont Sainte-Victoire en inspireerde de moderne schilderkunst.

Auguste Rodin (1840-1917) was een groot Frans beeldhouwer. Zijn bekendste werken zijn 'De Denker' en 'De Kus'; in Parijs is een museum aan hem gewijd.

Claude Debussy (1862-1918) is een groot Frans componist, bekend van Clair de lune en La Mer. Mozart was Oostenrijks, Beethoven Duits en Verdi Italiaans.

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919) was een Franse schilder en een van de grote namen van het impressionisme. Zijn schilderij 'Bal du moulin de la Galette' hangt in het Musée d'Orsay in Parijs.

Het Louvre staat in Parijs; het is het meest bezochte museum ter wereld, met onder meer de 'Mona Lisa'. Het Prado staat in Madrid, het British Museum in Londen en het Rijksmuseum in Amsterdam.

De Mont-Saint-Michel is een abdij op een rotseilandje in de baai van Mont-Saint-Michel, in Normandië. Het staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Lyon is een van de grootste metropolen van Frankrijk, naast Parijs, Marseille, Toulouse, Lille, Bordeaux en Nantes. Ajaccio, Vannes en Chartres zijn veel kleinere steden.

Guadeloupe en Martinique zijn de twee overzeese departementen en regio's van de Franse Antillen, in de Caribische Zee.

Corsica, in de Middellandse Zee, is sinds 1768 Frans. Sardinië en Sicilië zijn Italiaans, Mallorca is Spaans.

De Mont Blanc in de Alpen is ongeveer 4.805 meter hoog: de hoogste berg van Frankrijk en West-Europa.

La Réunion is een overzees departement en regio in de Indische Oceaan, net als Mayotte. Madagaskar en Mauritius zijn onafhankelijke staten.

Frans-Guyana, in Zuid-Amerika, heeft een landgrens van ongeveer 730 km met Brazilië, de langste landgrens van Frankrijk.

De Ariane-raket wordt gelanceerd vanaf het ruimtevaartcentrum in Kourou, in Frans-Guyana. Door de ligging dicht bij de evenaar is die plek zeer geschikt voor lanceringen.

Europees Frankrijk grenst aan de Middellandse Zee in het zuiden, de Atlantische Oceaan in het westen en het Kanaal en de Noordzee in het noorden. De Oostzee, de Zwarte Zee en de Rode Zee raken het niet.

Het Kanaal (la Manche) scheidt Frankrijk van Engeland. De Kanaaltunnel verbindt beide landen sinds 1994.

La Réunion, in de Indische Oceaan, is een Frans overzees departement en regio. Madagaskar en Mauritius zijn onafhankelijke landen; Sicilië is Italiaans.

Overzees Frankrijk omvat de Franse gebieden buiten Europa, zoals Guadeloupe, Martinique, Frans-Guyana, Réunion, Mayotte of Frans-Polynesië. De inwoners zijn Franse burgers.

Volgens het INSEE telde Frankrijk op 1 januari 2025 ongeveer 68,6 miljoen inwoners (Europees Frankrijk en overzee).

Marseille (Marseille-Fos), aan de Middellandse Zee, is de grootste zeehaven van Frankrijk qua overgeslagen goederen.

Sinds de hervorming van 2016 telt Europees Frankrijk 13 regio's (inclusief Corsica). Met de 5 overzeese regio's zijn er in totaal 18 regio's.

De Pyreneeën vormen de natuurlijke grens tussen Frankrijk en Spanje. De Alpen liggen op de grens met Italië en Zwitserland, de Jura op de grens met Zwitserland, en de Vogezen liggen in Oost-Frankrijk.

Réunion is een Frans eiland in de Indische Oceaan, ten oosten van Madagaskar, ten zuidoosten van Afrika. Het is een overzees departement en een overzeese regio.

Lyon is de hoofdstad van de regio Auvergne-Rhône-Alpes, die in 2016 ontstond door de fusie van Auvergne en Rhône-Alpes.

Rennes is de hoofdstad van de regio Bretagne. Nantes, vaak in verband gebracht met het historische Bretagne, is de hoofdstad van de regio Pays de la Loire.

Marseille is de hoofdstad van de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. Het is ook de op één na grootste stad van Frankrijk qua inwoners.

Mayotte, een eiland in de Indische Oceaan, werd op 31 maart 2011 het 101e Franse departement. Réunion, Frans-Guyana, Martinique en Guadeloupe zijn al sinds 1946 departementen.

De regio Auvergne-Rhône-Alpes omvat een groot deel van de Franse Alpen (Savoie, Haute-Savoie, Isère), met bekende skioorden zoals Chamonix, Courchevel en Val d'Isère.

De Seine stroomt door Parijs en mondt bij Le Havre uit in het Kanaal. De Loire stroomt door Orléans en Nantes, de Rhône door Lyon en de Garonne door Bordeaux en Toulouse.

Een geboorte moet binnen 5 dagen na de bevalling worden aangegeven op het gemeentehuis van de geboorteplaats. De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt dan de geboorteakte op.

Een huurder mag eenvoudige aanpassingen doen, zoals schilderen of behangen, zonder toestemming. Verbouwingen (een muur weghalen, bijbouwen) en onderverhuur vereisen schriftelijke toestemming van de verhuurder (wet van 6 juli 1989).

In Frankrijk heeft alleen het burgerlijk huwelijk, voltrokken door de burgemeester of een wethouder op het gemeentehuis, rechtsgeldigheid. Een religieuze ceremonie mag pas na het burgerlijk huwelijk plaatsvinden; polygamie en gedwongen huwelijken zijn verboden.

Deze plaatsen zijn alleen voor voertuigen met een gehandicaptenparkeerkaart (carte mobilité inclusion "stationnement" of de oudere Europese parkeerkaart). Andere bestuurders riskeren een boete van € 135 en wegslepen.

Een kapot apparaat kan worden gerepareerd (wettelijke conformiteitsgarantie van 2 jaar, reparatiebonus) of, als het niet meer werkt, naar het containerpark (déchetterie) worden gebracht of bij aankoop van een nieuw toestel door de verkoper worden teruggenomen voor recycling. Het op straat of in de natuur achterlaten is verboden en wordt beboet.

Elke geboorte in Frankrijk moet worden aangegeven bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van het gemeentehuis van de geboorteplaats, ongeacht de nationaliteit of situatie van de ouders.

De geboorte moet binnen 5 dagen na de bevalling worden aangegeven bij het gemeentehuis van de geboorteplaats (artikel 55 van het Burgerlijk Wetboek).

Met 17 bel je de politie of de gendarmerie. 15 is de SAMU (medische spoed), 18 de brandweer en 119 het nummer voor kinderen in gevaar; 112 is het Europese noodnummer.

15 is het nummer van de SAMU (medische spoeddienst) voor ernstige medische noodgevallen. 17 is de politie, 18 de brandweer; 112 is het Europese noodnummer.

Voor de openbare kleuter- en basisschool schrijven ouders hun kind in bij het gemeentehuis van hun gemeente; daarna volgt de toelating bij de schooldirecteur.

Een scheiding verandert het ouderlijk gezag niet: in principe blijven vader en moeder het samen uitoefenen, in het belang van het kind. Alleen een rechter kan anders beslissen.

Rechtsbijstand (aide juridictionnelle) laat mensen met een laag inkomen een advocaat krijgen; de staat betaalt de proceskosten geheel of gedeeltelijk.

In Frankrijk kunnen zowel de man als de vrouw echtscheiding aanvragen, alleen of in onderling overleg met de andere echtgenoot. Beide echtgenoten hebben dezelfde rechten.

Terugbetaling van zorgkosten vraag je aan bij de ziekteverzekeringskas (CPAM). Met de carte Vitale wordt het zorgformulier automatisch doorgestuurd.

Anticonceptie is in Frankrijk toegestaan sinds de wet-Neuwirth van 1967. Iedereen, meerderjarig of minderjarig, heeft er vrij toegang toe zonder toestemming van de partner; voor jongeren onder 26 jaar is ze gratis.

Het vertrouwelijkheidsbeginsel, of medisch beroepsgeheim, verplicht artsen en zorgverleners om de gezondheids- en privégegevens van de patiënt geheim te houden. Schending van het beroepsgeheim is strafbaar.

De carte Vitale bewijst dat je bij de ziekteverzekering bent aangesloten. De zorgverlener gebruikt hem om het zorgformulier door te sturen voor een snelle terugbetaling; het is geen betaalkaart.

Een mutuelle (aanvullende zorgverzekering) vergoedt (een deel van) de zorgkosten die de Assurance maladie niet dekt. Ze is niet verplicht om zorg te krijgen, maar wel aanbevolen; private werkgevers moeten hun werknemers er een aanbieden.

Met het tiers payant-systeem hoeft de patiënt de kosten niet voor te schieten: de ziekteverzekering (en de aanvullende verzekering) betalen de arts, apotheker of het ziekenhuis rechtstreeks.

Iedereen die in Frankrijk werkt of er stabiel en legaal verblijft, is aangesloten bij de ziekteverzekering (protection universelle maladie, PUMa). De inschrijving gebeurt bij de CPAM.

Abortus (IVG) is legaal sinds de wet-Veil van 1975 en is mogelijk tot 14 weken zwangerschap. Sinds 8 maart 2024 garandeert de Grondwet vrouwen de vrijheid om abortus te laten uitvoeren.

Zwartwerk (travail dissimulé) is wettelijk verboden. De werkgever riskeert tot 3 jaar cel en 45.000 euro boete, en de werknemer verliest rechten zoals werkloosheidsuitkering, pensioen en sociale zekerheid.

Het SMIC is het wettelijk minimumloon in Frankrijk. Geen enkele werknemer mag minder dan het SMIC verdienen.

Iemand met een geldige verblijfsstatus die werk zoekt, moet zich inschrijven bij France Travail (voorheen Pôle emploi). Deze openbare instantie helpt bij het vinden van werk of een opleiding.

De wettelijke voltijdse werkweek is 35 uur. Uren daarboven zijn overuren, die betaald of gecompenseerd worden. (48 uur is een maximum, niet de wettelijke duur.)

Ouderschapsverlof (congé parental d'éducation) kan door de vader of de moeder worden aangevraagd na een geboorte of adoptie, als hij of zij minstens een jaar in dienst is. Het laat toe te stoppen of minder te werken om voor het kind te zorgen.

Een buitenlander met legaal verblijf kan in Frankrijk een bedrijf oprichten. EU-burgers kunnen dat vrij doen; anderen hebben een verblijfsvergunning nodig die de gekozen activiteit toestaat (bijvoorbeeld een carte de résident of een vergunning "entrepreneur/profession libérale").

Ja. Gelijkheid tussen vrouwen en mannen is een principe van de Republiek: een vrouw mag vrij een bedrijf oprichten en leiden, zonder toestemming van haar man.

De regels op het werk worden vastgelegd in het Arbeidswetboek (Code du travail), aangevuld met de collectieve arbeidsovereenkomsten per sector, en verder door de arbeidsovereenkomst en het arbeidsreglement van het bedrijf.

De conseil de prud'hommes (arbeidsrechtbank) beslecht individuele geschillen tussen werknemer en werkgever over de arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld een ontslag of onbetaald loon.

De vakbondsvrijheid is gewaarborgd door de Preambule van de Grondwet van 1946: elke werknemer, ongeacht nationaliteit, mag lid worden van de vakbond van zijn keuze, of van geen enkele.

Het Arbeidswetboek verbiedt het ontslag van een werkneemster wegens haar zwangerschap: dat is discriminatie. Tijdens het zwangerschapsverlof is de werkneemster beschermd tegen elk ontslag.

Sinds de wet van 26 juli 2019 (schooljaar 2019) is onderwijs verplicht voor alle kinderen van 3 tot 16 jaar. Daarvoor begon de leerplicht op 6 jaar.

Onderwijs is verplicht van 3 tot 16 jaar. Ouders die dit niet naleven riskeren een boete en een gevangenisstraf: een kind niet inschrijven ondanks een ingebrekestelling wordt bijvoorbeeld bestraft met 6 maanden cel en 7.500 euro boete.

Volgens artikel 371-1 van het Burgerlijk Wetboek is het ouderlijk gezag een geheel van rechten en plichten in het belang van het kind. Het behoort toe aan beide ouders en wordt uitgeoefend zonder fysiek of psychisch geweld.

De wet (Code de l'éducation) aanvaardt alleen bepaalde redenen voor afwezigheid, zoals ziekte van het kind of een belangrijke familiebijeenkomst. Ouders moeten de school verwittigen en de afwezigheid rechtvaardigen.

In Frankrijk is onderwijs verplicht voor alle kinderen van 3 tot 16 jaar, Frans of buitenlands. Na 16 jaar is school niet meer verplicht (wel geldt een opleidingsplicht tot 18 jaar).

Sinds de wet 'pour une école de la confiance' van 2019 is onderwijs verplicht voor alle kinderen in Frankrijk van 3 tot 16 jaar.

Na de basisschool (CP tot CM2) gaan leerlingen rond hun 11e naar het collège (onderbouw middelbaar onderwijs), in de klas 6e. Het collège duurt 4 jaar, daarna volgt het lycée.

Elke ouder van een leerling, ongeacht nationaliteit, mag stemmen en zich kandidaat stellen bij de verkiezing van ouderafgevaardigden, die zitting hebben in de schoolraad of de bestuursraad van het collège of lycée.

Nieuwkomers die geen Frans spreken worden ingeschreven in een gewone klas en krijgen daarnaast extra Franse les, vaak in een UPE2A (onderwijseenheid voor anderstalige nieuwkomers).

Sinds de wet van 11 februari 2005 heeft elk kind met een handicap het recht om ingeschreven te worden op de school die het dichtst bij huis ligt, zo nodig met aanpassingen of een begeleider (AESH).

Sinds 1 juli 2021 duurt het vaderschapsverlof 25 kalenderdagen (32 bij een meerling). Samen met de 3 dagen geboorteverlof heeft de vader of tweede ouder in totaal 28 dagen.

Sinds de wet van 10 juli 2019 bepaalt het Burgerlijk Wetboek dat het ouderlijk gezag wordt uitgeoefend zonder fysiek of psychisch geweld. Billenkoek, klappen en andere lijfstraffen zijn dus verboden.